Author
ในยุคที่เทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (AI) กำลังเข้ามามีบทบาทในทุกมิติของการใช้ชีวิต การนำ AI มาช่วยยกระดับบริการภาครัฐไม่ใช่เพียงแนวคิดแห่งอนาคต แต่กำลังกลายเป็นความจริงที่จับต้องได้ และหนึ่งในตัวอย่างที่ชัดเจน คือ “CIBbot” ระบบ AI Chatbot เพื่อช่วยเหลือการร้องทุกข์คดีอาญาและให้คำปรึกษาด้านกฎหมาย ซึ่งเกิดจากการสนับสนุนของสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) ร่วมกับกองบัญชาการตำรวจสอบสวนกลาง (CIB) และสถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์ (นิด้า)
การเปิดตัว CIBbot ไม่ได้เป็นเพียงการเปิดตัวแชทบอทอีกหนึ่งระบบ แต่เป็นภาพสะท้อนของการนำผลงานวิจัยและนวัตกรรมมาแก้ไขปัญหาของประชาชนอย่างเป็นรูปธรรม โดยเฉพาะปัญหาการเข้าถึงข้อมูลด้านกฎหมายและกระบวนการยุติธรรมที่ยังคงเป็นอุปสรรคสำคัญของคนจำนวนมาก
จากงานวิจัยสู่เครื่องมือช่วยประชาชน
ตลอดหลายปีที่ผ่านมา วช. ได้ขับเคลื่อนนโยบายสนับสนุนงานวิจัยที่สามารถนำไปใช้ประโยชน์ได้จริง ไม่ใช่เพียงการสร้างองค์ความรู้ทางวิชาการ แต่ต้องตอบโจทย์ประเทศและยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชน
“CIBbot” จึงเป็นผลลัพธ์สำคัญของการบูรณาการองค์ความรู้ด้านกฎหมาย กระบวนการยุติธรรม เทคโนโลยีดิจิทัล และปัญญาประดิษฐ์ เข้าด้วยกัน เพื่อสร้างช่องทางให้ประชาชนสามารถเข้าถึงข้อมูลทางกฎหมายได้ตลอด 24 ชั่วโมง
ระบบดังกล่าวสามารถตอบคำถามเบื้องต้นเกี่ยวกับการแจ้งความร้องทุกข์ ขั้นตอนการดำเนินคดี สิทธิของผู้เสียหาย การเตรียมพยานหลักฐาน ตลอดจนแนะแนวหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง โดยใช้ภาษาที่เข้าใจง่าย ลดความซับซ้อนของข้อมูลทางกฎหมายที่ประชาชนมักเข้าถึงได้ยาก
AI กับภารกิจลดความเหลื่อมล้ำทางข้อมูล
ดร.วิภารัตน์ ดีอ่อง ผู้อำนวยการสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ มองว่า AI กำลังกลายเป็นโครงสร้างพื้นฐานสำคัญของการพัฒนาประเทศ และการยกระดับบริการภาครัฐด้วย AI จะช่วยให้ประชาชนเข้าถึงบริการได้อย่างรวดเร็ว แม่นยำ และทั่วถึงมากขึ้น
แนวคิดดังกล่าวสอดคล้องกับเป้าหมายสำคัญของการพัฒนาประเทศในยุคดิจิทัล ที่มุ่งลดความเหลื่อมล้ำทางข้อมูลข่าวสาร โดยเฉพาะในเรื่องสิทธิทางกฎหมาย ซึ่งเป็นพื้นฐานสำคัญของการสร้างความเป็นธรรมในสังคม
ที่ผ่านมา ประชาชนจำนวนไม่น้อยประสบปัญหาไม่รู้ว่าควรแจ้งความที่ใด ไม่เข้าใจขั้นตอนดำเนินคดี หรือไม่ทราบสิทธิที่ตนเองพึงได้รับ ส่งผลให้เกิดความล่าช้าในการเข้าถึงกระบวนการยุติธรรม
การมีผู้ช่วยอัจฉริยะอย่าง CIBbot จึงเปรียบเสมือน “ประตูด่านแรก” ที่ช่วยให้ประชาชนได้รับข้อมูลที่ถูกต้องและสามารถตัดสินใจดำเนินการได้อย่างเหมาะสม
ความร่วมมือ 4 ปี สู่ต้นแบบบริการภาครัฐอัจฉริยะ
อีกหนึ่งจุดเด่นของโครงการนี้ คือความร่วมมือระหว่าง วช. และกองบัญชาการตำรวจสอบสวนกลาง ที่ดำเนินมาอย่างต่อเนื่องกว่า 4 ปี
ความร่วมมือดังกล่าวแสดงให้เห็นถึงการเชื่อมโยงระหว่างภาควิชาการ หน่วยงานวิจัย และหน่วยงานผู้ใช้ประโยชน์จริง จนสามารถพัฒนาเทคโนโลยีที่ตอบโจทย์ภารกิจขององค์กรและความต้องการของประชาชนได้อย่างแท้จริง
สำหรับกองบัญชาการตำรวจสอบสวนกลาง CIBbot ยังเป็นอีกหนึ่งเครื่องมือสำคัญในการสนับสนุนการทำงานเชิงรุก ช่วยลดภาระการตอบคำถามเบื้องต้น เพิ่มประสิทธิภาพการให้บริการ และสนับสนุนแนวคิด One-Stop Service ของหน่วยงาน
ก้าวสำคัญของประเทศไทยในยุค AI
การเปิดตัว CIBbot สะท้อนให้เห็นว่าประเทศไทยกำลังก้าวเข้าสู่ยุคของการประยุกต์ใช้ AI เพื่อประโยชน์สาธารณะอย่างจริงจัง โดยมีงานวิจัยและนวัตกรรมเป็นกลไกสำคัญในการขับเคลื่อน
ในมุมของ วช. นี่ไม่ใช่เพียงความสำเร็จของโครงการวิจัยหนึ่งโครงการ แต่เป็นต้นแบบของการนำองค์ความรู้ เทคโนโลยี และนวัตกรรมมาสร้างผลกระทบเชิงบวกต่อสังคม ช่วยลดช่องว่างในการเข้าถึงบริการภาครัฐ และเพิ่มโอกาสให้ประชาชนเข้าถึงกระบวนการยุติธรรมได้อย่างเท่าเทียม
เมื่อ AI ไม่ได้ทำหน้าที่เพียงตอบคำถาม แต่ช่วยให้ประชาชนเข้าถึงสิทธิและความเป็นธรรมได้ง่ายขึ้น “CIBbot” จึงเป็นมากกว่าแชทบอท หากแต่เป็นอีกก้าวสำคัญของการยกระดับคุณภาพชีวิตประชาชนด้วยพลังของงานวิจัยและนวัตกรรมไทย
